Türkçe Dersi Kaynak Siteniz | MesutHayat.Com



2016 - 2017 Türkçe Dersi Yeni Kaynak Flash Diski Çıktı


Bu konuyu görüntüleyen kullanıcı(lar): 1 Ziyaretçi
Türkçe Dersi Kaynak Siteniz | MesutHayat.Com Konu Bilgileri
Konu Başlığı : Karagöz
Yazar : Mesut Hayat Konuyu Paylaş :
Cevap Sayısı : 0 Görüntüleme : 744


Karagöz
Konu: 2,763
Mesaj: 4,490
Teşekkür: +17755
Cinsiyet: Bay
Katılış Tarihi: 17/07/2012



Karagöz bir gölge ve hayal oyunudur.Olaydaki şahısların mukavva veya deve derisinden yapılmış 25-30 cm. boyundaki şekillerin (tasvirlerin) beyaz bir perdeye aksettirilmesi suretiyle ortaya konulan bir tiyatro çeşididir.

Meddahlıkta olduğu gibi karagözde de olayı anlatan ve bütün şahısları kendi şîve taklitleriyle konuşturan sadece bir tek şahıstır.Bu şahsa hayalî veya karagözcü denir.

İnsan ve hayvan şekilleri mafsallı olduğundan bu şekillere çok çevik ve kıvrak hareketler yaptırılabilir.Renk renk boyanmış olan şekiller, bir ışık vasıtasıyla renkleri de görülebilecek şekilde perdeye aksettirilir.O halde, karagözcülük hem el hem de dil mahareti(hüneri) isteyen zor bir sanattır.

Hayal ve gölge oyununun kaynağı eski Şark medeniyetidir.Bazı araştırmacılara göre hayal oyunu ilk önce Çinlilerde görülmüştür.

Gölge oyununa İslam memleketlerinde Zıll-ı Hayal de denir.Bu tabirin tasavvufî bir yanı da vardır.Oyuna başlamadan evvel okunması adet olan gazellerin bir kısmında dünyadaki her şeyin gelip geçici birer gölge ve tek hakikatin ise sadece Allah ve ebedî alem olduğu yolundaki tasavvufî fikri ifade eden, hikmetli ve ibret verici sözler bulunmasının sebebi budur.

Mesela:
Göster yüz bin hayal alemde suret perdesi
Şem-i siyretle ziyalandıkça hikmet perdesi

Veya:
Perde – ibret-nümada zahiren bir suretiz
Arifan manen bilürler nükte-i ulviyetiz.

Karagöz oyununun, Sultan Orhan zamanındaki inşaat işçilerinden Karagöz ile Hacivad’ın hatıralarını yaşatmak maksadıyla Şeyh Küşteri tarafından icat edildiği yolunda rivayetler vardır.

Karagöz oyunlarında konu günlük hayattan alınmış ve tuluat yoluyla anlatılmıştır.

Her karagözcü yanına def ve yardakçı denilen bin çırak alır.Bu çırak, hem def çalar, hem mum yakar hem de sesi güzel ise oyun başlamadan önce çeşitli gazel ve semailer okurdu.Böylece usta çıraktan istifade eder, çırak da ustadan sanat öğrenirdi.

Karagöz Oyununun Ögeleri:

AKTÖR:Karagözcü, çok yönlü gerçek bir sanatçıdır, hüner sahibidir.Yerinde bir mizah anlayışı, nükte yapma becerisi vardır.toplumsal, sosyal, ekonomik ve siyasi bilgileriyle başta Karagöz ve Hacivat olmak üzere, birçok halk tipini de kendi kimlikleriyle perdeye taşır.Onlar gibi düşünür, onlar gibi konuşur, onlar gibi duygulanır, şarkı ve türkü söyler.Aktörün perde arkasında iki de yardımcısı vardır:Çırak ve yardak.
ÇIRAK:Oyun sırasında gereçleri verir.İşi bitenleri sandığa yerleştirir.
YARDAK:Karagözcünün isteği doğrultusunda, perde gazelleri, şarkılar, türküler okur.Def çalar. “Zırıltı” denilen gürültüleri ve başka sesleri çıkarır.
TASVİRLER: Deve derisinden ve mukavvadan kesilerek hazırlanmış renkli kuklalardır.




TİPLER
a)Baş Tipler:
Karagöz, Hacivat, Çelebi, Tuzsuz Deli Bekir, Frek ve Zenne.

b)Bölgesel Tipler:
Kastamonulu, Trabzonlu, Aydınlı, Bolulu, Rumelili gibi İstanbul’a iş aramaya gelmiş veya meslek tutmuş yerleşmiş taşralı Türk tipleridir.

c)Diğer Tipler:
Yahudi, Ermeni, Rum Doktor, Frenk, Arap, Acem, Arnavut’tur.Bunlar daha çok şiveleri, giyim kuşamları, karikatürleştirilmiş bazı kavmî huylarıyla ayrılabilirler.

KARAGÖZ:Oyuna adını veren kişidir.Hiç okumamış; ama zeki, anlayışlı bir halk adamıdır.İçinden geldiği gibi konuşur.Serbest, kararsız, rahat, gözü pek bir kişidir.Karagöz belli bir iş tutmaz.Ekmeğini havadan kazanmaya çalışır.Boğazına düşkündür.
HACİVAT:Karagöz’e zıt bir karakteri temsil eder.Mektep medrese görmüş ukala bir kişidir.Karagöz’ü sık sık imtihan ederek bilgisini ona göstermek ister.Kibarlık budalası, nezaket düşkünüdür.
ÇELEBİ: Zengin mirasyedi, çıtkırıldım bir tiptir.İstanbul ağzı ile konuşur.
TUZSUZ (DELİ BEKİR)Tongueerdede görülen bir zorba tipidir.Kaba ve argo konuşmaları ve naralarıyla tanınır.
Perdenin aşırı alafranga tipidir.Balama da denir.Çoğunlukla bir Rum doktor kıyafetiyle görünür.
ZENNE:Kadın tipleridir.Karagöz’ün, Tuzsuz’un ve Çelebi’nin çapkınlıkları hep Zenne’yi hedef almaktadır.





KARAGÖZ OYUNUNUN BÖLÜMLERİ

A) GİRİŞ:
Klasik Karagöz oyunlarında perdede Hacivat görünmeden önce göstermelik denilen görüntüler yer alır.Göstermelikler kalktıktan sonra tefin sesine uygun hareketlerle perdenin seyirciye göre solundan Hacivat sema okuyarak gelir.Klasik Türk musikisinin çeşitli makamlarında okunan semai ve ara semaiden sonra Hacivat “Of hay Hak” diyerek perde gazeline başlar.

B) MUHAVERE:
Genellikle Karagöz ve Hacivat arasında geçer.Muhavere salt söze dayanır.Olaylar dizininden sıyrılmıştır.Karşılıklı konuşma biçiminde söz bölümüdür.Hacivat, bilgili olduğu çeşitli konularda Karagöz’e adeta gösteriş yapar.Karagöz, Hacivat’ın sözlerini yanlış anlar.Burada amaç saf, fakat zeki bir halk adamı olan Karagöz aracılığıyla kendilerini halkın üstünde gören bilgiç aydınlara ders vermektir.

C) FASIL:
Asıl oyundur.Muhavereden fasıla geçerken önce Hacivat girer.Karagöz de : “Sen gidersen beni de buraya mıhlamazlar ya ben de çekilir giderim.İydgahta dolaba dilber seyrine bakalım.Ayine-i devran ne suret gösterir.Sallan bulan kocaoğlan sallan.” (Gider)
Fasıl sazların çaldığı şarkı ile başlar.Bu bölümde olayın gelişimi paralelinde oyuna çeşitli tipler katılır.

D) BİTİŞ:
Genellikle kısadır.Hacivat ve Karagöz, oyun sırasında giydikleri kıyafetleri çıkarmış olarak sahneye dönerler.Aralarında kısa bir söyleşme olur.Konuşmalar genellikle kavgaya dönüşür. Hacivat:
“Yıktın perdeyi eyledin viran
Varayım sahibine haber vereyim heman!”
diyerek perdeyi terk eder.Karagöz de:
“Her ne kadar sürç-i lisan ettikse affola, inşallah bir daha elime geçerse vay haline vay!” diyerek oyunu bitirir.



Türkiye'nin En Kaliteli Türkçe Dersi Kaynak Sitesi
www.mesuthayat.com



Teşekkür Edenler:
Alıntı Yap
.

MesutHayat Kazandıran Kitaplar


Foruma Git:


Bu konuyu görüntüleyen kullanıcı(lar): 1 Ziyaretçi

Türkiye
Powered by MyBB © 2002-2016 MyBB Group
Forum Destek Yetkilisi: Samed BAYRAM


Tasarım