Türkçe Dersi Kaynak Siteniz | MesutHayat.Com



2016 - 2017 Türkçe Dersi Yeni Kaynak Flash Diski Çıktı


Bu konuyu görüntüleyen kullanıcı(lar): 1 Ziyaretçi
Türkçe Dersi Kaynak Siteniz | MesutHayat.Com Konu Bilgileri
Konu Başlığı : ORTA OYUNU
Yazar : Mesut Hayat Konuyu Paylaş :
Cevap Sayısı : 0 Görüntüleme : 886


ORTA OYUNU
Konu: 2,763
Mesaj: 4,490
Teşekkür: +17782
Cinsiyet: Bay
Katılış Tarihi: 17/07/2012

ORTA OYUNU
Türk halkının sevgi ve rağbetini kazanmış sözlü tiyatrolarımızdan biri de orta oyunudur.Bu oyunun tarihi hakkında kesin bir bilgi yoktur.Bazı tarihçiler bu tiyatro türünün Kanuni devrinde ortaya çıktığını iddia ederler ve bu iddialarına delil olarak Süleymaniye Bimarhanesi’ nde akıl hastalarını eğlendirmek için “curcunabaz ve acîbüşşekil cüceler” refakatinde oyunlar oynanmasını gösterirler.

Bu tiyatro türüne neden orta oyunu denildiği de münakaşa konusudur.Bir fikre göre “orta oyunu” tabiri Osmanlı ordusunda, askerleri eğlendirmek için kurulan oyun kollarıyla ilgilidir.Bu tabir yeniçeri “orta”larında yapılan eğlencelerden ilham alınarak meydana çıkmıştır.19. asrın ilk çeyreğinde gelişimini tamamlayarak klasik şeklini alan orta oyunu önceleri erkek oyunculardan kurulmuş on kişilik bir köçek topluluğunun musiki eşliğinde oyunlarıyla başlardı. Köçeklerin oyunu devam ederken en önde tiryaki olmak üzere oyun koluna mensup olan oyuncular kendilerine has kıyafetleriyle ortaya çıkarlar ve oyunun curcuna kısmı başlamış olur.Bu oyuncular, köçekleri taklîden oyuna iştirak ederler ve bundan sonra asıl oyuna geçilirdi.Tiryaki tipinin köçeklerle çıkıp türlü tuhaflıklar yapmasından zamanla vazgeçilmiş ve tiryaki asıl oyuncu kadrosuna alınmıştır.Daha sonra da curcuna kısmı kaldırılmıştır.

Dekor ve Kıyafet
Orta oyunu geniş bin meydanda, arsada veya bahçede oynanır.Palanga denilen oyuncu yeri ortalama 30 arşın genişlikte ve 20 arşın derinlikte çevresi iplerle çevrilmiş olan bir sahadır. Olay nerede geçerse geçsin dekorda pek büyük bir değişiklik görülmez.Esasen dekor, biri ev içi farz edilerek yapılmış, yüksekçe kafesli iki veya üç çift ikişer kanatlı bezsiz bir paravana (ki buna yenidünya denir) ile diğeri iş yeri “dükkan” farzedilen daha küçük bir paravanadan ibarettir.Bu paravanalar oyunun konusuna göre değerlendirilir ve gerekirse sandalye, masa gibi ufak tefek eşyalara takviye olunur.
Dekor itibarıyla son derece sade olan orta oyunu kılık ve kıyafet bakımından gayet zengindir.Her oyuncunun rolüne, cinsine seviyesine uygun, kendine has bir kıyafeti vardır. Ancak bu kıyafetlerdeki aşırılığı gözden uzak tutmamak ve bunu orta oyununun komik unsurlarından biri olarak kabul etmek gerekir.

Konu ve Dil
Bu oyunda elde sabit bir metin yoktur.Konu, oynayan sanatkarlar tarafından ana hatlarıyla bilinir ve irticalen oynanır.
Örf ve adetler, cemiyetin aksak tarafları, günlük hadiseler ve efsanevî halk hikayeleri orta oyununun başlıca konularını teşkil eder.

Orta oyununun başlıca unsurları irtical kabiliyeti, zarafet ve nüktedir.

Orta Oyununda Tipler
Pîşekar: Orta oyununun baş aktörüdür.Oyun onun “……oyununun taklidini aldım, usûl ve ahenk ile efendilerime seyrettireyim.” Gibi sözleriyle başlar, gelişir ve yine onun sözleriyle son bulur.O sahneye çıkarken saz heyeti “Pîşekar” havasını çalar.
Pîşekar orta halli, şehirli sınıfından, zekî, nüktedan, akıllı uslu, ağırbaşlı, nazik, çelebi, tahsil terbiye görmüş bir adamdır.Osmanlıca’yı iyi bilir ve cinaslı bir dille konuşur.Oyundaki bütün şahısların sorunlarını halleden, patavatsızlığı yüzünden sık sık başı belaya giren Kavuklu’nun daima imdadına koşan odur.
Pişekar, mavi, sarı, kırmızı ve siyah renklere boyanmış, dört dilimli, sivri bir külah giyer.Sırtında kürkü bir cübbe, ayağında kısa ökçeli sarı terlikler, elinde “Pastay” ya da “şakşak” denilen bir sopa vardır.
Kavuklu: Orta oyununun ikinci aktörü Kavuklu ’dur.Başına abânî sarıklı, dilimli bir kavuk, sırtına kırmızı çuhadan bir cübbe, onun altına uzun entari giyer.Aşağında çedik pabuçlar vardır.
Kavuklu, Pişekar’ın zurnacı ile konuşmasından sonra sahneye çıkar.Oyunu idare eder Pîşekar, baş komik ise Kavuklu’ dur.Oyunun komik olma vasfı, Kavuklu’ nun kabiliyeti oranında artar veya azalır.
Benzetme, anlamamazlıktan gelme, ters anlama, anlamadan anlamış görünme gibi söz oyunları ve hareketlerindeki komiklik Kavuklu’ yu oyunun en sevimli şahsiyeti haline getirir.
Pîşekar’ın aksine patavatsız, deli dolu, havaî, hercâî, sebatsız biridir. Düşünmeden konuştuğu için türlü belalara çatar, kavgalara karışır, dayak yer.Bütün bu dertlerden Pîşekar’ın yardımıyla kurtulur.
Zenne: Orta oyununda kadın tipleri çok çeşitlidir.Oyunda yaş, mizaç ve sosyal seviye bakımından farklı kadın tipleri canlandırılır.O devirde kadınların sahneye çıkması mümkün olmadığından kadın rolünü de erkekler oynuyordu.Zenne rolüne çıkan erkeklerin kadınca davranışları, kadın sesini taklitleri oyuna ayrı bir renk katıyor, komik unsuru kuvvetlendiriyordu.
Taklitler:Orta oyununda ayrıca Çelebi, Arnavut, Rumelili, Kayserili, Anadolulu, Cüce veya Kambur, Yahudi gibi tipler de vardı. Bunların hepsine birden taklit denir.Her biri mahalli şive ve kıyafeti ile canlandırılır.



Türkiye'nin En Kaliteli Türkçe Dersi Kaynak Sitesi
www.mesuthayat.com



Teşekkür Edenler:
Alıntı Yap
.

MesutHayat Kazandıran Kitaplar


Benzer Konular...
Konu: Yazar Cevaplar: Gösterim: Son Mesaj
  18 Adet Tiyatro Oyunu/ Skeç-uzmanhoca uzmanhoca 7 2,677 03/11/2013, 21:09
Son Mesaj: akbuse

Foruma Git:


Bu konuyu görüntüleyen kullanıcı(lar): 1 Ziyaretçi

Türkiye
Powered by MyBB © 2002-2016 MyBB Group
Forum Destek Yetkilisi: Samed BAYRAM


Tasarım