Kök ve Ekler

Kök ve Ekler (Yapım Ekleri)

Kök: Kök, bir sözcüğün içerdiği anlamın temelini oluşturan en küçük yapı taşıdır, adeta kelimenin anlam dünyasının özünü ifade eder.

Bir kelimenin kökü, o kelimenin anlamını taşıyan ve üzerine ekler alarak yeni kelimeler oluşturulmasını sağlayan temel bölümdür. Kök, bir kelimenin anlamını anlamamıza ve kelimenin farklı formlarını ilişkilendirmemize yardımcı olur.

Sözcüğün kökü bulunurken sondan başa doğru ekler çıkarılır, kalan bölüm köktür.

ÖRNEK: 

“Çalışkanlık” ile “Çal-“sözcükleri arasında hiçbir anlam ilişkisi yoktur. O hâlde “çalışkanlık” sözcüğünün kökü “çal-“ sözcüğü olamaz. Bu yüzden “çalışkanlık” sözcüğünün kökü “çalış-“tır.

“Selamlar” ile “sel” sözcükleri arasında hiçbir anlam ilişkisi yoktur. O hâlde “selamlar” sözcüğünün kökü “sel” sözcüğü olamaz. Bu yüzden “selamlar” sözcüğünün kökü “selam”dır.

Ordu'da balıkçı tezgahlarını hamsi ve istavrit süslüyor         Şekerlenen her bal gerçek bal değildir - Sabah      Balık Bakımı ve Beslenmesi

balıkçı                                      →         “bal” kök olamaz             →                   balık (kök)

“Balıkçı” ile “bal” sözcükleri arasında hiçbir anlam ilişkisi yoktur. O hâlde “balıkçı” sözcüğünün kökü “bal” sözcüğü olamaz. Bu yüzden “balıkçı” sözcüğünün kökü “balık”tır.

Köklerin Özellikleri: 

Anlamlıdır: Kökler, bir kavramı veya nesneyi ifade eden anlamlı bir parça olarak kabul edilir. Örneğin, “evli” kelimesinin kökü olan “ev” kelimesi, “bir ailenin yaşadığı yer” anlamına gelen bir kavramı ifade eder.

Ekler alarak yeni kelime türetebilir: Kökler, ekler alarak yeni kelimeler oluşturabilir. Örneğin, kök hâlinde olan “yol” kelimesinden “yolcu,” “yolsuz” gibi kelimeler oluşturulabilir.

Türkçe, sondan eklemeli bir dildir: Bu, kelimelerin sonuna ekler eklenerek yeni kelimeler oluşturulduğu anlamına gelir. Örneğin, “ev” kelimesine “-ler” eki eklenerek “evler” kelimesi oluşturulur. Bu durumda “ev” kelimesi köktür ve “-ler” ise ektir.

YAPIM EKLERİ
Yapım ekleri, ekledikleri sözcüğün anlamını değiştirip yeni bir anlam katan eklerdir. Bu ekler, kelimelerin kök veya gövdelerine eklenerek yeni kelimeler türetirler.
Yapım ekleri, sözcüklerin hem köküne hem de gövdesine eklenebilir. Bu ekler her zaman çekim eklerinden önce gelir. Sözcük, birden fazla yapım eki alabilir ve bu ekler, sözcüğün türünü değiştirebilir.
Örneğin, “ev” kelimesine “-li” eki eklenerek “evli” kelimesi oluşturulur. Bu durumda “-li”eki kelimenin anlamını değiştirdiği için yapım ekidir.
ev resimler - Google'da Ara | House clipart, Cartoon house, Home art                  Marry PNG Image Free Download And Clipart Image For Free Download - Lovepik | 401101741
               Ev                           →                   Evli
ÖRNEK: 
kitap – lık                                 çiçek – çi                                  akıl – sız                                ev – cil
vatan – daş                              Türk – çe                                  söz – lük                               onur – lu
baş – la (mak)                          şaka – laş (mak)                       kara – r (mak)                       telaş – lan (mak)
öv – gü                                    say – gı                                    dur – a k                                yaz – ıcı
gez – dir (mek)                        piş – ir (mek)                           çek – il (mek)                         süs – len (mek)
Telif hakları Altın Karma Yayınlarına aittir. 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Scott AjansScott Ajans tarafından ❤️ ile tasarlanmıştır