Sıfat (Önad) ve Çeşitleri

2. BELİRTME SIFATLARI

Belirtme sıfatları, isimleri sayı, belirsizlik, işaret ve soru bakımından gösteren sıfatlardır. İsimlerin özelliklerini sayı, belirsizlik, işaret ve soru yoluyla bildirerek onları daha ayrıntılı bir şekilde tanımlarlar.

a. İşaret Sıfatları:

İşaret sıfatları, isimlerin yerini işaret yoluyla belirten sıfatlardır. Bu, şu, o, öteki, beriki kelimeleri işaret sıfatı olarak kullanılır.

ÖRNEKLER: 

Bu evi ne zaman aldınız?

Şu kitaptan bir paragraf okur musun?

O kamyonun lastiklerini dün değiştirmişler.

Öteki çantayı getirebilir misin?

Beriki pencereden dışarı bak.

b. Sayı Sıfatları:

Sayı sıfatları, isimleri sayı bakımından belirten sıfatlardır. Dörde ayrılır:

I. Asıl Sayı Sıfatları:

Asıl sayı sıfatları, sayı bildiren kelimelerdir. Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz, on gibi kelimeler asıl sayı sıfatıdır.

ÖRNEKLER: 

Bana bir gün müsaade et.

Tarlada iki gün çalışmış.

Dört kişilik bir aileyiz.

Masada beş tane elma vardı.

Sekiz saatlik yolculuk yaptık.

Dokuz kat merdiven çıktık.

On tane sakız aldı.

II. Sıra Sayı Sıfatları

Sıra sayı sıfatları, isimlerin sırasını sayı bakımından belirten sıfatlardır. İsimlerin sırasını belirtmek için kullanılan kelimeler, sıra sayı sıfatı olarak tanımlanır.

ÖRNEKLER: 

Büyük koşuyu dokuzuncu sırada tamamlamış.

Ona bu işi yapmaması gerektiğini yirminci kez söyledim.

On ikinci gün çalışmalara hız verildi.

Arkadaşım kırkıncı gün dileğine kavuştu.

Birinci sınıfı birincilikle bitirdi.

III. Kesir Sayı Sıfatları

Kesir sayı sıfatları, isimlerin sayılarını ondalık, yüzdelik dilimlerle belirten sıfatlardır. İsimlerin miktarını veya oranını bildirerek onları daha ayrıntılı bir şekilde tanımlarlar.

ÖRNEKLER: 

Onda bir artış bekliyoruz.

Yüzde yüz başarı elde ettik.

Yarım saattir bekliyoruz.

İki buçuk kilo meyve aldım.

Bir buçuk litre su içtim.

Çeyrek altını kaç liraya aldın?

IV. Üleştirme Sayı Sıfatları

Üleştirme sayı sıfatları, isimlerin eşit paylara ayrıldığını belirten sıfatlardır. Bu sıfatlar, isimlere -ar, -er eki getirilerek oluşturulur. İsme sorulan “Kaçar?” sorusuna cevap verirler.

ÖRNEKLER: 

İkişer bardak (İki eşit paya ayrılmış bardak)

Sekizer kalem (Sekiz eşit paya ayrılmış kalem)

Dokuzar silgi (Dokuz eşit paya ayrılmış silgi)

Altışar elma (Altı eşit paya ayrılmış elma)

İkişer kavun (İki eşit paya ayrılmış kavun)

Sokakta ikişer kişi vardı. (Sokakta iki eşit paya ayrılmış kişi vardı.)

Birer birer dolaşanlar sıkılıyordu. (Birer birer, yani her biri tek tek dolaşanlar sıkılıyordu.)